eΘέμις/Νομολογία/ΕΔΔΑ: «Μη ικανοποιητική αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης»
ΕΔΔΑ: «Μη ικανοποιητική αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης»
Με την απόφαση της 13ης Ιουλίου 2017, στην υπόθεση Jugheli και άλλοι κατά Γεωργίας (Αριθμός προσφυγής 38342/05), το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) έκρινε ότι υπήρξε παραβίαση του άρθρου 8 παρ.1 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), όσον αφορά τη παραβίαση του δικαιώματος σεβασμού της οικιακής και ιδιωτικής ζωής των προσφευγόντων λόγω της απουσίας ενός κατάλληλου ρυθμιστικού πλαισίου στις επικίνδυνες δραστηριότητες θερμοηλεκτρικού σταθμού που λειτουργούσε σε κοντινή απόσταση από κατοικημένα διαμερίσματα και της μη ικανοποιητικής αντιμετώπισης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Ως προς τα γεγονότα, με βάση το άρθρο 4, παράγραφος 2, στοιχείο β’, του νόμου περί περιβαλλοντικών αδειών της 15ης Δεκεμβρίου 1996, οι βιομηχανικές δραστηριότητες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης τη λειτουργίας των θερμοηλεκτρικών σταθμών, απαιτούσαν περιβαλλοντική άδεια εκδιδόμενη από το Υπουργείο Περιβάλλοντος βάσει μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων και οικολογικής έκθεσης εμπειρογνωμόνων. Ωστόσο, ο νόμος εφαρμοζόταν μόνο στις βιομηχανικές δραστηριότητες που άρχισαν μετά την έναρξη ισχύος του. Για τις εταιρείες που είχαν ξεκινήσει πρωτύτερα τις βιομηχανικές δραστηριότητες τους, η προθεσμία για την υποβολή των μελετών αξιολόγησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων καθορίστηκε για την 1η Ιανουαρίου 2009. Κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών, οι προσφεύγοντες ζούσαν σε πολυκατοικία στο κέντρο της Τιφλίδας σε απόσταση περίπου 4 μέτρων από τον θερμοηλεκτρικό σταθμό “Tboelectrocentrali” που παρείχε ηλεκτρισμό και θερμότητα στις παρακείμενες κατοικημένες περιοχές. Το εργοστάσιο λειτουργούσε από το 1939, αλλά έπαυσε εν μέρει να παράγει ηλεκτρική ενέργεια το 2001 λόγω οικονομικών προβλημάτων. Ωστόσο, συνέχισε να χρησιμοποιεί μερικές από τις γεννήτριές του. Σύμφωνα με τους προσφεύγοντες, αν και ο θερμοηλεκτρικός σταθμός λειτουργούσε, οι επικίνδυνες δραστηριότητες του δεν υπόκεινταν στους σχετικούς κανονισμούς και ως εκ τούτου ο σταθμός εξέπεμπε στην ατμόσφαιρα διάφορες τοξικές ουσίες που επηρέαζαν αρνητικά την ευημερία τους.
Το Δικαστήριο υπενθύμισε εξ αρχής ότι το άρθρο 8 της ΕΣΔΑ δεν παραβιάζεται κάθε φορά που προκαλείται ρύπανση του περιβάλλοντος. Δεν υπάρχει ρητό δικαίωμα στη Σύμβαση σε ένα καθαρό και ήσυχο περιβάλλον, αλλά όταν ένα άτομο επηρεάζεται άμεσα και σοβαρά από τον θόρυβο ή από άλλη ρύπανση, ενδέχεται να προκύψει ζήτημα βάσει του άρθρου 8 της Σύμβασης. Στη συγκεκριμένη υπόθεση, όμως, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν προκάλεσε καμία σημαντική βλάβη ποσοτικώς στην υγεία των προσφευγόντων, η έντονη παρουσία της δύναται να τους είχε καταστήσει πιο ευάλωτους σε διάφορες ασθένειες. Επιπλέον, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι επηρέασε δυσμενώς την ποιότητα ζωής τους στην οικία τους. Συνεπώς, υπήρξε παρέμβαση στα δικαιώματα των προσφευγόντων σε τέτοιο βαθμό ώστε να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 8.
Το κύριο ζήτημα της υπόθεσης ήταν η ουσιαστική απουσία (μέχρι το έτος 2009) εφαρμογής κάποιου κατάλληλου ρυθμιστικού πλαισίου στις επικίνδυνες δραστηριότητες του θερμοηλεκτρικού σταθμού καθώς και η μη ικανοποιητική αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που επηρέασε αρνητικά τα δικαιώματα των προσφευγόντων βάσει του άρθρου 8 της Σύμβασης. Αξίζει να τονισθεί ότι, συγκεκριμένα στο πλαίσιο των επικίνδυνων δραστηριοτήτων τα κράτη έχουν την υποχρέωση να θεσπίζουν κανονισμούς προσαρμοσμένους στις ιδιαιτερότητές τους, ιδίως όσον αφορά το επίπεδο κινδύνου που ενδέχεται να ενέχουν. Οι κανονισμοί αυτοί πρέπει, μεταξύ άλλων, να διέπουν τη χορήγηση άδειας λειτουργίας, την ασφάλεια και την εποπτεία της δραστηριότητας, καθώς και να υποχρεώνουν όλους τους ενδιαφερόμενους να λαμβάνουν πρακτικά μέτρα για την αποτελεσματική προστασία των πολιτών των οποίων η ζωή μπορεί να κινδυνεύει. Στην προκειμένη περίπτωση, η απουσία ουσιαστικής ρύθμισης -μέσω οποιουδήποτε νομοθετικού και διοικητικού πλαισίου- των εν δυνάμει επικίνδυνων δραστηριοτήτων του θερμοηλεκτρικού σταθμού, του επέτρεψε να λειτουργεί σε άμεση γειτνίαση με τα σπίτια των προσφευγόντων χωρίς να υπάρχουν οι απαραίτητες διασφαλίσεις για την αποφυγή ή τουλάχιστον την ελαχιστοποίηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της συνακόλουθης αρνητικής επίπτωσής της στην υγεία και την ευημερία των προσφευγόντων, γεγονός που επιβεβαιώθηκε από τις εξετάσεις εμπειρογνωμόνων που είχαν ανατεθεί από τα εθνικά δικαστήρια. Το Δικαστήριο επεσήμανε, επίσης, ότι η κατάσταση αυτή δεν ήταν αποτέλεσμα ξαφνικών γεγονότων, αλλά αποτελούσε ένα μακροχρόνιο πρόβλημα για το οποίο οι αρμόδιες αρχές ήταν ενήμερες. Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω από το γεγονός ότι παρά την διαταγή να εγκατασταθεί στον σταθμό ο σχετικός εξοπλισμός φιλτραρίσματος και καθαρισμού, για την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων των τοξικών εκπομπών στους κατοίκους του κτιρίου, οι αρχές δεν έλαβαν αποτελεσματικά μέτρα για να διεκπεραιωθεί αυτή η εντολή. Ενόψει όλων των ανωτέρω, το εναγόμενο κράτος δεν κατόρθωσε να επιτύχει μια δίκαιη ισορροπία μεταξύ των συμφερόντων της κοινότητας στην ύπαρξη ενός λειτουργικού θερμοηλεκτρικού σταθμού και της αποτελεσματικής απόλαυσης του δικαιώματος σεβασμού της οικιακής-ιδιωτικής ζωής των προσφευγόντων.
Το ΕΔΔΑ έκρινε ομόφωνα ότι υπήρξε παραβίαση του άρθρου 8 της ΕΣΔΑ σχετικά με το δικαίωμα σεβασμού της οικιακής και ιδιωτικής ζωής των προσφευγόντων.
Αδυναμία εφαρμογής κατάλληλου ρυθμιστικού πλαισίου στις επικίνδυνες δραστηριότητες του θερμοηλεκτρικού σταθμού & μη ικανοποιητική αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που επηρέασε αρνητικά τα δικαιώματα των προσφευγόντων βάσει του άρθρου 8 της ΕΣΔΑ.
Αδυναμία εφαρμογής κατάλληλου ρυθμιστικού πλαισίου στις επικίνδυνες δραστηριότητες του θερμοηλεκτρικού σταθμού & μη ικανοποιητική αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που επηρέασε αρνητικά τα δικαιώματα των προσφευγόντων βάσει του άρθρου 8 της ΕΣΔΑ.
Ζητούνται Δικηγόρος και Ασκούμενος/η ΔικηγόροςΑΓΓΕΛΙΕΣ|March 24, 2026Δικηγορική εταιρεία στο Κολωνάκι αναζητά νέο Δικηγόρο και Ασκούμενος/η Δικηγόρο.Continue Reading
Ζητούνται Δικηγόρος και Ασκούμενος/η Δικηγόρος
Δικηγορική εταιρεία στο Κολωνάκι αναζητά νέο Δικηγόρο και Ασκούμενος/η Δικηγόρο.
«Μετανάστευση – Άσυλο – Ιθαγένεια: Υπό το πρίσμα των πρόσφατων Νομοθετικών εξελίξεων»ΕΙΔΗΣΕΟΓΡΑΦΙΑ|March 04, 2026«Μετανάστευση – Άσυλο – Ιθαγένεια: Υπό το πρίσμα των πρόσφατων Νομοθετικών εξελίξεων».Continue Reading
«Μετανάστευση – Άσυλο – Ιθαγένεια: Υπό το πρίσμα των πρόσφατων Νομοθετικών εξελίξεων»
«Μετανάστευση – Άσυλο – Ιθαγένεια: Υπό το πρίσμα των πρόσφατων Νομοθετικών εξελίξεων».
Νομική Σχολή ΕΚΠΑ: Ψηφιακό Νομικό Περιοδικό “The Art of Crime” (Τεύχος 15ο)ΕΙΔΗΣΕΟΓΡΑΦΙΑ|February 25, 2026Σας ενημερώνουμε ότι κυκλοφόρησε το 15ο Τεύχος του ψηφιακού νομικού περιοδικού “The Art of Crime” (theartofcrime.gr/nov-2025) που εκδίδεται από το Εργαστήριο Ποινικών και Εγκληματολογικών Ερευνών της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ.Continue Reading
Νομική Σχολή ΕΚΠΑ: Ψηφιακό Νομικό Περιοδικό “The Art of Crime” (Τεύχος 15ο)
Σας ενημερώνουμε ότι κυκλοφόρησε το 15ο Τεύχος του ψηφιακού νομικού περιοδικού “The Art of Crime” (theartofcrime.gr/nov-2025) που εκδίδεται από το Εργαστήριο Ποινικών και Εγκληματολογικών Ερευνών της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ.
Δελτίο Ενημέρωσης των επιστημονικών Εκδηλώσεων και Συνεδρίων που διοργανώνει η Ένωση Ελλήνων Νομικών e-Θέμις.
ΣτΕ: Αντισυνταγματικό το σύστημα κινήτρων του Ν.Ο.Κ.ΕΙΔΗΣΕΟΓΡΑΦΙΑ|January 28, 2025Με τις 146, 147, 148, 149/2025 αποφάσεις της Ολομελείας κρίθηκε, μεταξύ άλλων, ότι ο λόγος για τον οποίον οι οικείες διατάξεις κρίνονται αντισυνταγματικές στοιχεί προς παγία νομολογία του Δικαστηρίου, την οποία ο νομοθέτης δεν έλαβε υπόψη κατά τη θέσπιση του Ν.Ο.Κ. (ν. 4067/2012), προκειμένου να διαφυλάξει την αρχή της ασφάλειας δικαίου. Η αρχή αυτή υπηρετείται όταν η νομολογία των ανωτάτων Δικαστηρίων λαμβάνεται υπόψη κατά τη νομοθέτηση.
Κατόπιν τούτων, το Δικαστήριο έκρινε ότι τα αποτελέσματα της αντισυνταγματικότητας πρέπει να μην καταλάβουν τις οικοδομικές άδειες, των οποίων η υλοποίηση (οικοδομικές εργασίες) έχει αποδεδειγμένα αρχίσει έως και τις 11/12/2024, ημερομηνία κατά την οποία το Δικαστήριο, δια του Προέδρου, προέβη σε ανακοίνωση του περιεχομένου της παρούσας απόφασης.Continue Reading
ΣτΕ: Αντισυνταγματικό το σύστημα κινήτρων του Ν.Ο.Κ.
Με τις 146, 147, 148, 149/2025 αποφάσεις της Ολομελείας κρίθηκε, μεταξύ άλλων, ότι ο λόγος για τον οποίον οι οικείες διατάξεις κρίνονται αντισυνταγματικές στοιχεί προς παγία νομολογία του Δικαστηρίου, την οποία ο νομοθέτης δεν έλαβε υπόψη κατά τη θέσπιση του Ν.Ο.Κ. (ν. 4067/2012), προκειμένου να διαφυλάξει την αρχή της ασφάλειας δικαίου. Η αρχή αυτή υπηρετείται όταν η νομολογία των ανωτάτων Δικαστηρίων λαμβάνεται υπόψη κατά τη νομοθέτηση.
Κατόπιν τούτων, το Δικαστήριο έκρινε ότι τα αποτελέσματα της αντισυνταγματικότητας πρέπει να μην καταλάβουν τις οικοδομικές άδειες, των οποίων η υλοποίηση (οικοδομικές εργασίες) έχει αποδεδειγμένα αρχίσει έως και τις 11/12/2024, ημερομηνία κατά την οποία το Δικαστήριο, δια του Προέδρου, προέβη σε ανακοίνωση του περιεχομένου της παρούσας απόφασης.
ΣτΕ: Ειδική διοικητική διαδικασία χωριστή από την εκούσια δικαιοδοσία η εγγγραφή στο Εθνικό Μητρώο Υποψηφίων Θετών ΓονέωνΝΟΜΟΛΟΓΙΑ|July 05, 2023ΣτΕ 1154/2023 Δ΄ Τμ. 7μ.Continue Reading
ΣτΕ: Ειδική διοικητική διαδικασία χωριστή από την εκούσια δικαιοδοσία η εγγγραφή στο Εθνικό Μητρώο Υποψηφίων Θετών Γονέων
Προκηρύξεις, Διαγωνισμοί και Αγγελίες για δικηγόρους, ασκούμενους & νομικούς.
Σημαντικές δικαστικές αποφάσεις, ιδίως των ανωτάτων δικαστηρίων της χώρας
Οι νόμοι που έχουν δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως
Για νομικούς & δικηγόρους από εκπαιδευτικούς φορείς στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Εκδηλώσεις Nομικού Eνδιαφέροντος από ποικίλους θεσμικούς Φορείς
Διεθνή Νομικά Νέα και Αρθρογραφία, Νομολογία ΕΔΔΑ και αποφάσεις Διεθνών Δικαστηρίων
Ανακοινώσεις ΔΣΑ, δικαστικών ενώσεων, ανεξάρτητων αρχών, θεσμικών φορέων.
ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ e-ΘΕΜΙΣ
Ο Κατάλογος Συνεδρίων και Εκδηλώσεων που έχει διοργανώσει η Ένωση Ελλήνων Νομικών
